Overspannen? 

Ben ik misschien overspannen? Het is iets dat je jezelf afvraagt. Belangrijk is om aandacht te besteden aan de signalen die je lichaam en hoofd geven. En op tijd een stap terug te doen. Als je overspannen bent en niets doet, worden je klachten alleen maar erger. Dan ontwikkel je misschien een burn-out en ben je verder van huis. Het is dus belangrijk om tijdig op de rem te trappen. Van overspanning kun je sneller herstellen dan van een burn-out. Wanneer je voldoende rust neemt en de oorzaken van stress wegneemt, kun je erger voorkomen.

Wat is overspannenheid?

Als omstandigheden meer van je vragen dan je aan kunt, kun je overspannen raken. Je draaglast gaat dan je draagkracht te boven. Dit gebeurt vaak als je langere tijd te veel spanning ervaart, bijvoorbeeld door veel druk op je werk, problemen thuis, (mantel)zorgen voor een naaste, financiële onzekerheid of zorgen over je woonsituatie. Door alle stress kan je het overzicht verliezen en voelen dagelijkse taken op een gegeven moment als te veel.

Bij overspanning is er sprake van langdurige overbelasting, maar je accu is nog niet helemaal leeg. Je merkt wel duidelijk spanningsklachten, maar je functioneert nog net. Bij een burn-out  is je accu echt helemaal leeg en lukken soms zelfs de kleinste taken niet, zoals een mail versturen of een was doen. Psychologen spreken van een burn-out als onderstaande klachten langer dan 6 maanden spelen. Je bent dan lichamelijk en mentaal helemaal op.

Symptomen overspannenheid 

Als je overspannen bent, herken je minstens drie van onderstaande klachten:

• het gevoel onvoldoende controle te hebben over je leven
• moeite met dagelijks bezigheden
• vermoeidheid
• onrustig slapen (moeite met inslapen of doorslapen)
• prikkelbaar zijn
• drukte moeilijk kunnen verdragen
• emotionele instabiliteit
• overmatig piekeren
• concentratieproblemen
• geheugenproblemen
• een gejaagd gevoel hebben
• neerslachtigheid
Als je overspannen bent, kan je ook veel lichamelijke klachten hebben, bijvoorbeeld:
• hoofdpijn
• stijve nek en schouders
• duizeligheid
• pijn op de borst
• hartkloppingen
• maag- of buikpijn.
In een (ongezonde) poging om je stress te onderdrukken, kun je meer gaan roken, drinken of pillen gebruiken.

Symptomen overspanning bij vrouwen

De klachten van overspannenheid verschillen niet heel veel tussen mannen en vrouwen. Wel hebben vrouwen meer kans om stressklachten te ervaren. Vrouwen nemen vaker verschillende (zorg)taken op zich en voelen zich vaak verantwoordelijk voor het onderhouden van contact met familie en vrienden. Ook het vrouwelijke hormoon oestrogeen zorgt ervoor dat stresshormonen minder snel afnemen, waardoor je langer in een stressreactie blijft. Daarnaast heeft je cyclus veel invloed op hoe je je voelt. Overgangsklachten kunnen bovendien erg lijken op klachten van overspanning. Als je twijfelt tussen overgangsklachten of spanningsklachten is het verstandig om dit goed uit te laten zoeken. Stel jezelf en je arts vragen: zit ik in de overgang? Zou hormonale ondersteuning me kunnen helpen? Of heb ik vooral behoefte aan meer rust, minder moeten en meer balans?

Hoelang duurt overspannen zijn?

Daar valt niet een eenduidig antwoord op te geven; het verschilt namelijk per persoon. Hoe lang je al met klachten rondloopt, heeft ook weer invloed op het herstel daarvan. Wanneer je overspanningsklachten ervaart, kan je het beste even rustig aan doen om erger te voorkomen. Zoek ook naar oplossingen voor de problemen die je stress geven.

Wat kun je zelf doen als je overspannen bent?

Hieronder vijf tips die je ter harte kunt nemen als je overspannen bent:

• Praat er over. Met iemand die je vertrouwt. Het uitspreken van je klachten zorgt bij jou  voor bewustwording. Het is fijn als je je gesteund weet door iemand uit je omgeving.
• Doe dingen waarvan jij van ontspant. Voor iedereen kan dat iets anders zijn. Voor de één biedt luisteren naar muziek ontspanning, voor de ander is dit wandelen en weer een ander haalt ontspanning uit yoga. Onderzoek wat voor jou werkt, maak er bewust ruimte voor in je agenda en plan het vaak in.
• Beweeg genoeg en eet gezond. Een open deur misschien? Als je overspannen bent kan dit nog best een opgave zijn. Toch is het juist dan belangrijk om voldoende te bewegen en gezond te eten. Het is essentieel om over je overspannenheid heen te komen.
• Pieker op gezette tijden. Als er veel dingen spelen in je leven, zorgt dat vaak voor onrust in je hoofd. Het helpt dan om je gedachten op vaste tijden op te schrijven, bijvoorbeeld in een piekerdagboekje. Het werkt als een uitlaatklep en je kunt later reflecteren op je eigen gedachten.
• Zoek naar oplossingen. Zet voor jezelf de oorzaken van jouw stress op een rij. Welke hebben veel invloed op de spanning die je ervaart? Wat kun je veranderen? Wie of wat heb je daarbij nodig? Schrijf het op, praat er over en pas het toe. Begin met kleine veranderingen, kijk vervolgens wat dit met je stress doet.

Als het zelf niet lukt

Als het niet lukt om zelf van je klachten af te komen of je klachten verergeren, is het verstandig om hulp te zoeken. Je huisarts of de bedrijfsarts kunnen je helpen en doorverwijzen naar een praktijkondersteuner, psycholoog of coach. Dan kijk je samen naar de manier waarop je met stress omgaat en hoe je problemen die spelen kunt aanpakken. Om terugval te voorkomen kijk je ook naar hoe je in de toekomst met stress om kunt  gaan. Met de juiste aanpak voel jij je snel weer een stuk beter.

Bespreek je twijfel

Ik snap dat je wellicht niet meteen weet wat je het beste kunt doen. Misschien twijfel je wel of hulp nodig is. Wil je liever jouw vragen of zorgen eerst bespreken, voordat je een besluit neemt over wat te doen? Stuur me een appje (06-18966995), dan plannen we een  een gratis adviesgesprek. Ik denk graag met je mee. No strings attached. 

Let op: dit artikel dient niet om een diagnose te stellen, maar slechts om een beeld te geven van klachten die kunnen bestaan bij overspanning. Het advies is om altijd een arts te raadplegen als je bovengenoemde klachten ervaart. Blijf er niet te lang meer rondlopen.

Bronnen
Bij het samenstellen van deze pagina over overspanning is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
• Thuisarts
• NHG-richtlijnen 

• DSM